Acnetherapie

Er bestaan verschillende soorten acne. Acne vulgaris, de meest voorkomende vorm van acne, is de medische term voor jeugdpuistjes. Vrijwel iedereen krijgt in de puberteit acne. Bij de één zijn het enkele puistjes, bij de ander is het een uitgebreide huidaandoening die veel psychische problemen kan geven en het plezier in het dagelijkse leven kan verminderen.

Acne berust op een ontsteking van dat deel van de huid waarin zich de talgklier bevindt. Bij het ontstaan van acne spelen verschillende factoren een rol. In de meeste gevallen begint acne in de puberteit, wanneer de huid, onder invloed van hormonen, allerlei veranderingen ondergaat. De talgklieren worden groter en produceren meer talg, die bovendien dikker is van samenstelling. Deze talgklieren bevinden zich overal op de huid met uitzondering van de handpalmen en de voetzolen. Niet overal op de huid zijn evenveel talgklieren aanwezig. Hoog op de rug, op het voorhoofd en op de kin bevinden zich de meeste en de grootste talgklieren.

De talgkliertjes scheiden de talg via een kanaaltje uit dat uitmondt in een haarfollikel. Via de haarfollikel komt de talg dan naar het huidoppervlak Indien er te veel talg wordt afgescheiden, kan de talg zich ophopen en de uitvoergang van de talgklier verstoppen. Deze talgophopingen worden mee-eters of comedonen genoemd. Uiteindelijk kunnen deze verergeren tot papels, noduli en een stadium verder tot cyste.

Ontstaanswijze

0 - de gezonde situatie
1 - open comedo
2 - gesloten comedo
3 - papels, noduli
4 - cyste



1 - Open comedo
Open comedonen ('blackheads'): deze zijn grijs of zwart van kleur. De donkere kleur is geen vuil, maar een pigment dat het lichaam zelf aanmaakt

2 - Gesloten comedo
Gesloten comedonen ('whiteheads'): bij deze comedonen is de follikelopening volledig afgesloten waardoor de talg zich gaat ophopen. Deze talg is zichtbaar als witte 'kopjes' of puistjes.

3 - Papels, noduli
Papels, noduli: de talgophoping wordt nog versterkt door toegenomen verhoorning (dode huidcellen, keratinocyten) van de uitvoergang van de talgklier, waardoor deze extra nauw wordt. Daarnaast bevinden zich in de talgklieren tal van bacteriën, die zich snel kunnen vermenigvuldigen en de talg omzetten in vetzuren. Een van deze bacteriën is de bacterie Propionibacterium acnes die goed gedijt in deze omgeving. Door het opgehoopte talg en de irriterende vrije vetzuren zet de verstopte talgklierfollikel steeds verder uit en zorgt voor zwelling en roodheid.

4 - Cyste
Cyste: uiteindelijk scheurt deze ontsteking diep in de huid open. Zwelling en pijn zijn de gevolgen. Het lichaam gaat witte bloedlichaampjes naar de onderhuidse ontsteking voeren om deze op te ruimen. De witte bloedlichaampjes, die de bacterie te lijf gaan, kunnen ervoor zorgen dat ook gezond weefsel en gezonde cellen rond de follikel vernietigd worden. En zo ontstaan, wanneer de acne tot rust is, de littekens.

KORT SAMENGEVAT
  • Het gevoeliger worden van de talgklieren voor het androgene hormoon.
  • Leidt tot vergroting van de talgklieren en meer talgproductie
  • Een mix van overmatige talgproductie en dode huidcellen (keratinocyten) verstoppen de uitgangen van de talgklieren
  • Hierdoor ontstaan afgesloten talgklieren (comedonen) waarvan de wand kan barsten hetgeen leidt tot
  • Ontsteking van de huid


Acne komt meestal voor in het gezicht, maar ook op de rug en de borst. Soms is er ook acne op de schouders, in de hals of in de nek. Omdat acne zo vaak voorkomt, weet iedereen eigenlijk wel hoe acne eruitziet. Kenmerkend voor acne is een combinatie van:

  • Een vette, glimmende huid
  • Kleine witte bultjes: gesloten mee-eters
  • Zwarte puntjes: open mee-eters
  • Rode pukkels: papels
  • Puistjes met een geel puskopje: pustels
  • Acnelittekens (eventueel)

Deze huidafwijkingen komen meestal op hetzelfde moment naast elkaar voor. Maar het kan ook zo zijn dat vooral één van de kenmerken duidelijk zichtbaar is, bijvoorbeeld pustels of veel zwarte puntjes. Het ziekteverloop is grillig.

Huidtherapeutische behandeling

De meeste patiënten worden doorverwezen door de dermatoloog of huisarts en worden in eerste instantie met medicatie behandeld. Medicijngebruik speelt een rol in het kiezen van een behandelmethode. De behandeling van de huidtherapeut is met name gericht op het verwijderen van comedonen en pustels. Aangezien ook niet vaststaat hoe men zal reageren op de behandeling en het enige tijd kan duren voordat een behandeling "aanslaat", is acne een aandoening die maatwerk vereist. Verder geeft de huidtherapeut adviezen over de dagelijkse verzorging van de huid, hygiëne en er worden tips gegeven die zullen bijdragen aan het verbeteringsproces van de acne. Denk hierbij ook aan het kiezen van de goede producten! De behandelingen zullen in het begin kort op elkaar volgen, om zo een sneller resultaat te boeken.

Een behandeling door de huidtherapeut kan onder meer bestaan uit:

  • Dieptereiniging van de huid, bijvoorbeeld door een peeling. Hierbij worden de dode, losse huidcellen verwijderd, zodat ze de porie niet meer blokkeren. Wanneer een huid regelmatig wordt gepeeld, zullen mee-eters niet zo snel meer ontstaan;
  • Speciale massage die de doorbloeding van de huid verbetert. Het gaat hier bijvoorbeeld om de pincementsmassage. Hierdoor zijn mee-eters gemakkelijk te verwijderen. Tegelijkertijd verbetert de zuurgraad van de huid waardoor minder ontstekingen ontstaan. De massage bevordert ook de genezing van acnélittekens;
  • Het verwijderen van mee-eters; · Het aanprikken en uitdrukken van puistjes. Met een dunne naald wordt er een opening gemaakt waardoor het opgehoopte talg naar buiten wordt gedrukt.
  • Een chemische peeling. Deze glycolzuurpeelingen (fruitzuurpeelingen) worden in een opbouwende sterkte gegeven en zijn erop gericht om de huid te verdunnen. Doordat de huid dunner wordt kunnen talg en bacteriën makkelijker een weg naar buiten vinden.
  • Een mechanische peeling. Bij deze behandeling wordt er een dunne laag van de huid geslepen door middel van kristallen (microdermabrasie). Deze methode gaat wat dieper dan de chemische peelingen en wordt vaak gebruikt bij restacne en/ of acnelittekens.
Het doel van de behandelingen is:
  • Het verminderen van de talgproductie
  • Het "dunner" maken van de huid
  • Antibacterieel
Om zodoende ontstekingen te verminderen en littekens te voorkomen.
Het positief resultaat van behandeling leidt er doorgaans toe dat de patiënt zich zekerder van zichzelf voelt. De huidtherapeut werkt ernaar toe dat de patiënt de acne zo snel mogelijk zelf kan verzorgen.

Hoewel de behandelingsmogelijkheden voor acne de laatste jaren enorm zijn toegenomen, blijft acne een aandoening met een chronisch karakter. Acne is niet van de ene dag op de andere verdwenen. Zelfs de lichtere vormen van acne vereisen vaak langdurige aandacht. Acne kan niet snel worden genezen. Wel lukt het meestal ervoor te zorgen dat de acne "rustig" wordt en rustig blijft totdat er uiteindelijk genezing optreedt. Een standaardbehandeling voor acne bestaat niet. Wanneer de ontstekingsverschijnselen op de voorgrond staan is de behandeling anders dan wanneer het vooral om mee-eters gaat. De ernst van de aandoening, de klachten, maar ook leeftijd en geslacht, bepalen met welke behandeling zal worden gestart. Aangezien ook niet vaststaat hoe men zal reageren op de behandeling en het enige tijd kan duren voordat een behandeling "aanslaat", is acne een aandoening die maatwerk vereist.

Algemene behandeling matig ernstige acne

Bij de behandeling van een matig ernstige tot ernstige acne kan de arts of de dermatoloog kiezen voor medicijn gebruik. Bij ernstige vormen van acne is er niet alleen sprake van een ontsierende en psychologisch belastende tijdelijke huidaandoening: er is een reeel gevaar dat uitgebreide littekenvorming optreedt, die grotendeels onherstelbaar is. Daarom is het meestal gerechtvaardigd om de acne met zware behandelingen aan te pakken. Over het algemeen vinden deze behandelingen plaats onder begeleiding van een dermatoloog.

Vrouwen met matig ernstige tot ernstige acne kunnen kiezen voor behandeling met orale anticonceptiva. Vooral de Diane-35 ® is hiervoor geschikt. Het bevat twee hormonen: ethinyl oestrodiol (een oestrogeen) en cyproteronacetaat (anti-androgeen). Diane 35 vermindert o.a. de talgproductie in de huid. Zeker als u sowieso een oraal anticonceptivum slikt of wil gaan slikken is een keuze voor Diane-35 te overwegen.

  • Voordelen
  • eenvoudige toe te passen therapie.
  • vaak zeer effectief.
  • goed te combineren met andere therapieën.
  • Orale anticonceptiva, zoals Diane 35, hebben een aantal nadelen, waaronder:
  • verhoogde kans op thrombose en embolieën (bloedklontering in de vaten). Patiënten die ooit een thrombose of embolie hebben gehad wordt het gebruik van Diane-35 voor de behandeling van acne ontraden.
  • kans op hoofdpijn, misselijkheid en pijnlijke borsten.
  • kans op donkere verkleuring in het gelaat (melasma).
Er zijn verschillende antibiotica kuren die kunnen worden voorgeschreven. Het zijn krachtige medicijnen tegen acne en werken door een sterke verlaging van de hoeveelheid bacteriën op de huid. Antibioticakuren tegen acne moeten altijd langere tijd worden volgehouden (weken tot maanden). De arts heeft de keuze uit een aantal middelen. De belangrijkste zijn:

  • Minocycline
  • Doxycycline
  • Tetracycline
  • Erythromycine

De voordelen van antibiotica zijn duidelijk. Er kleven echter ook een aantal mogelijke nadelen aan deze therapie, zoals:

  • Allergie voor het betreffende antibioticum
  • Maag- en darmklachten, vooral door verstoring van het bacterie-evenwicht in de darmen.
  • Overgevoeligheid voor zonlicht op de huid
  • Verhoogde kans op candida-infectie (=gist infectie), vooral vaginaal gelocaliseerd.
  • De anticonceptie pil wordt door de antibiotica minder betrouwbaar.

Het is van belang dat u zich door de voorschrijvend arts goed laat informeren over de mogelijke bijwerkingen van het specifieke antibioticum dat u gaat gebruiken en lees ook goed de bijsluiter door.
Isotretinoine geeft een sterke remming van de talgproductie en heeft invloed op bepaalde aspecten van de productie van huidcellen (keratinisatie). Beide factoren spelen een belangrijke rol in het ontstaan van acne. Zoals bij alle sterke geneesmiddelen zijn er ook bijwerkingen mogelijk: deze varieren van mild tot zeer ernstig. Uw arts zal regelmatig uw bloed willen controleren. De concentratie van verschillende vetten in het bloed kunnen toenemen. Probeer daarom tijdens de behandeling niet te vetrijk te eten. Het is bovenal van belang dat u niet zwanger bent of wordt tijdens de behandeling omdat isotretinoine bij het ongeboren kind tot ernstige misvormingen leidt.

De kuur met isotretinoine duurt o.h.a. 6 maanden. In verreweg de meeste patienten is de acne dan uitgedoofd en komt dan ook niet meer terug. Enkele bijwerkingen zijn:

  • Droge lippen. Deze bijwerking treedt bij bijna iedereen die isotretinoine gebruikt op. Een crème om de lippen vet te houden is nuttig (bijna altijd optredend).
  • Droge huid. Een crème die de huid vet houdt is nuttig, maar gebruik die niet in het gezicht: dit kan de acne weer verergeren (vaak optredend).
  • Droge ogen. Vooral bij mensen met contactlenzen. Kunsttranen bieden vaak uitkomst (vaak optredend).
  • Zonlichtovergevoeligheid (vrij vaak optredend).
  • Verergering van de acneklachten tijdens de eerste weken van de behandeling (regelmatig optredend).
  • Veranderingen van de stemming, soms zelfs depressie: neem dan direct contact op met de huisarts of dermatoloog (zeldzaam optredend).
  • Stijging van de vetten in het bloed (serumlipiden), eet dus niet te vetrijk voedsel tijdens de behandeling (vrij zeldzaam optredend).
  • Nachtblindheid (zeldzaam optredend)
  • Gewrichts- en spierpijn (zeldzaam optredend)
  • Ontsteking van de nagelwallen (vrij zeldzaam optredend)

Andere belangrijke punten bij deze behandeling zijn:

  • Niet zwanger zijn of worden tijdens de behandeling en tot 1 maand na de behandeling.
  • Orale anticonceptie is mogelijk minder betrouwbaar in combinatie met isotretinoine.
  • De behandeling mag niet gecombineerd worden met antibiotica uit de tetracycline groep (tetracycline, doxycycline, minocycline) i.v.m. risico op intracraniele hypertensie.
  • Bloeddonoren: Op dit moment geldt volgens de richtlijn van Sanquin Bloedbank dat er tijdens de behandeling met Roaccutane en na inname van de laatste dosis twee maanden geen bloed en of plasma mag worden gegeven.

Voor een volledig overzicht van de mogelijke bijwerkingen dient u uw arts te raadplegen en de bijsluiter te lezen.

Tarieven

Type behandeling Tarief
Acnebehandeling - 30 minuten € 37.50
Acnebehandeling - 60 minuten € 75.00